مهدى رحمانى ولوى / منصور جغتايى
91
تاريخ علماى بلخ ( فارسي )
معروف بلخ بشمار مىرفت . او در علم نحو و ادبيات عرب تبحّر داشت و بهعلاوه از قريحهء شاعرى نيز برخوردار بود . وى در سال 256 ه . ق . وفات يافت . « 1 » [ 12 ] ابراهيم بن سليمان بلخى زيّات ابو اسحاق ابراهيم بن سليمان بلخى معروف به زيّات در اصل از مردم بلخ ، ولى ساكن بصره بود . برخى از محققان مانند ابن حجر او را كوفى مىدانند . « 2 » ابن سعد و ابن حبّان او را بلخى مىدانند . « 3 » در هر صورت ، ابو اسحاق ابراهيم زيّات از محدّثان بلخ بشمار مىرود . وى رواياتى را از سفيان ثورى ، اسرائيل بن يونس ، بكر بن مختار ، على بن يونس بلخى و عبد الحكيم - كه از شاگردان انس بن مالك است - نقل كرده است . همچنين محدّثانى چون : حمدان بن ذى النون بلخى ، محمّد بن أسلم طوسى و محمّد بن أشرس رواياتى را از طريق او نقل كردهاند . « 4 » دربارهء شخصيّت ابو اسحاق ابراهيم زيّات اختلافنظر وجود دارد . بعضى از علما او را ثقه و مستقيم الحديث مىدانند ؛ به اين معنى كه زيّات از تابعين روايت كرده است . امّا برخى ديگر عقيده دارند كه زيّات از تابعين روايت مستقيم ندارد و اگر هم داشته باشد از اتباع تابعين است . « 5 » سرانجام عدهاى مىگويند : زيّات از سفيان ثورى و انس بن مالك روايت ندارد ؛ از اين
--> ( 1 ) - دائرةالمعارف آريانا ، ج 1 ، ص 699 . ( 2 ) - لسان الميزان ، ج 1 ، ص 65 . ( 3 ) - الطبقات الكبرى ، ج 7 ، ص 379 ؛ الثقات ، ج 8 ، ص 67 . ( 4 ) - تاريخ الاسلام ، ذهبى ، حوادث سالهاى 201 تا 210 ، ص 40 ؛ الارشاد ، ص 68 . ( 5 ) - الثقات ، ج 8 ، ص 68 .